وطني

قانون تجريم الاستعمار في الجزائر: بين تثبيت الذاكرة وإعادة رسم العلاقة مع فرنسا

صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.

من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف

عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.

وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.

هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.

قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟

يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.

ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.

كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.

معادلة معقدة مع فرنسا

العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.

لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.

القانون كأداة سيادة رمزية

في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.

وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.

نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة

رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.

وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع


المصادر

  • وكالة الأنباء الجزائرية (APS)

  • القدس العربي

  • الشروق أونلاين

  • Ultra Algeria

  • دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر

  • فرانس24

اظهر المزيد

مقالات ذات صلة

‫1٬411 تعليقات

  1. Salom barchaga, shaxsan o’zim qariyb yarim yildan beri stavka qilaman, shuning uchun tajribamni bo’lishmoqchiman. Ochig’i, boshida ishonmagandim — O’zbekistonda bunaqa kontoralar ko’p, yarmisi to’lovda ming bahona qiladi. Ammo 888starz menda hozircha umuman aldamadi.

    O’yinlar tomonini aytsam, tanlov juda keng — nazarimda 5000dan oshadi, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Asosan Pragmatic Play o’yinlarini tepaman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, ba’zan Play’n GO ning Book of Dead ga qaytaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, lekin ularni siyrak o’ynayman. Live qismi alohida gap — Evolution dan, tirik krupyelar, Crazy Time esa kechqurun dam olishga zo’r.

    Xush kelibsiz bonusi tomoni ancha munosib: dastlabki to’ldirishda 100 foiz ustiga plyus 100 bepul aylanish tushadi. Faqat shartga e’tibor bering — ko’pincha x35 chamasi, demak darrov chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. O’zim avvaliga shartlarni to’liq ko’rmay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk9.com]888starz скачать на айфон[/url] dan tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi haqida: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham qo’shilgan, Bitcoin ham qabul qilinadi — men ko’proq USDT dan foydalanaman, chunki kutish kam. Eng kam summa kichkina, taxminan 10 000 so’m chamasi desa ham bo’ladi. Yaqinda chiqarib oldim — kriptoga bir soatga qolmay keldi, karta bilan bo’lsa bir kunga yaqin kutishga to’g’ri keldi.

    Ilova haqida ham aytay: saytdan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, Android da muammosiz o’rnatiladi, iPhone egalari ham yo’l topilgan, faqat sal murakkabroq. Mobil brauzerda ham yaxshi ishlaydi, dastur bo’lsa tezroq ko’rindi. Meni yoqmagan jihat — hujjat tekshiruvi biroz cho’zildi, ikki kun ovora bo’ldim, qo’llab-quvvatlash xizmati rus tilida yaxshi javob beradi, o’zbekchada ba’zida kechikadi. Litsenziya Curacao dan, demak odatdagi standart — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, men uchun shu ham yetarli, negaki to’lovda hozircha aldanmadim.

  2. يا جماعة بصراحة أنا بقالي قرابة خمس شهور بلعب هنا وكنت شايف إن الحكاية زي أي موقع تاني، بس الحقيقة لأ. أول حاجة خلتني أكمل إن فتح الحساب ماخدش مني ٣ دقايق والحد الأدنى للإيداع بسيط للغاية — في حدود ١-٢ دولار، يعني مش محتاج تحط مبلغ كبير عشان تجرب.

    اللعبة اللي بضيع فيها وقتي هي السلوتس وخصوصًا Book of Dead — Pragmatic Play شغلها نضيف هنا. وموجود إصدارات من Play’n GO وBig Time Gaming، والكتالوج واسع — فوق الـ٧ آلاف لعبة وفعلًا حاسس بيه وأنا بتصفح. جزء الديلر المباشر بيعتمد على Evolution والديلرز حقيقيين ولعبة Crazy Time ناس كتير بتلعبها بالليل.

    حكاية المكافأة، أنا أخدت بونص البداية وكان مضاعفة للإيداع الأول مع لفات مجانية تقريبًا ٢٠٠ لفة موزعة على أيام. لكن ركز في نقطة: متطلب المراهنة محتاج صبر ولو مقريتش الشروط هتزعل. وأحيانًا بينزلوا مكافآت بدون شحن، وراجع آخر العروض من [url=https://888starz-apk40.com]888starz تنزيل[/url] عشان متتفاجئش.

    السحب مفاجأة حلوة. المرة اللي فاتت استلمتها بعد يوم واحد. الطرق متنوعة: Visa وMastercard، سكريل ونيتيلر، وE-wallets، ووفيه دعم للعملات الرقمية زي البيتكوين — وده مريح جدًا لينا في مصر مع قيود التحويلات.

    التطبيق هو أساس اللعب عندي. تحميل التطبيق على أندرويد سهل — الملف موجود على الصفحة الرسمية لأن المتجر مش بينزل تطبيقات كازينو، وده طبيعي مش حاجة مقلقة. النسخة سريعة ومش بياكل بطارية بشكل مبالغ فيه، النقطة الوحيدة المزعجة إن بيبعتوا تنبيهات دعائية كتير واضطريت أقفلها.

    السبورت متاح ٢٤ ساعة بس الرد بالعربي بيتأخر شوية. الموقع شغال بترخيص Curaçao وده مش أعلى مستوى في العالم بس مقبول. أنا مش بقول إنه مثالي، إجراءات الـKYC كانت مملة شوية وكنت متوتر لحد ما خلصت.

  3. Qale do’stlar, shaxsan o’zim deyarli besh oydan beri stavka qilaman, shuning uchun tajribamni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida ishonmagandim — O’zbekistonda bunaqa saytlar to’lib yotibdi, yarmisi pul to’lamaydi. Ammo 888starz menda shu paytgacha muammo tug’dirmadi.

    Slotlar haqida gapiradigan bo’lsam, assortiment juda keng — menimcha 4000dan ko’proq, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Asosan Pragmatic Play narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga qaytaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, faqat ularni siyrak o’ynayman. Jonli bo’lim yaxshi yig’ilgan — Evolution studiyasi, haqiqiy dilerlar, Crazy Time esa kechqurun vaqt o’tkazishga zo’r.

    Bonus masalasi ham yomon emas: birinchi depozitga 100 foiz ustiga plyus 100 frispin beriladi. Ammo shu yerda shartga qarab qo’ying — odatda x35 atrofida, demak darrov yechib bo’lmaydi, sabr kerak. Men birinchi safar qoidalarni o’qimay olib yubordim va biroz kuyib qoldim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk7.com]888starz скачать ios[/url] dan ko’rib chiqsangiz bo’ladi, pul tashlashdan avval shu foydali bo’ladi.

    To’lovlar bo’yicha: kartalar bemalol o’tadi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto orqali ham mumkin — o’zim ko’proq kriptodan foydalanib turaman, sababi kutish kam. Minimal depozit arzimagan, deyarli 20 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. O’tgan hafta chiqarib oldim — kriptoga yarim soatda keldi, kartaga esa sutkacha kutishga to’g’ri keldi.

    Telefon versiyasi haqida ham aytay: saytdan ilovani yuklab olsa bo’ladi, Android uchun bemalol o’rnatiladi, iPhone egalari ham yo’l topilgan, lekin sal murakkabroq. Mobil brauzerda ham normal ishlaydi, dastur bo’lsa yengilroq tuyuldi. Meni bezor qilgan narsa — hujjat tekshiruvi biroz sekin bo’ldi, uch kunga yaqin kutdim, qo’llab-quvvatlash xizmati rus tilida yaxshi javob beradi, o’zbekchada gohida sekinroq. Litsenziya Curacao niki, ya’ni odatdagi standart — kimdir buni yoqtirmaydi, men uchun muhim emas, negaki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  4. Assalomu alaykum, men bu yerda deyarli yarim yildan beri stavka qilaman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida shubha bilan qaragandim — bizda bunaqa kontoralar to’lib yotibdi, yarmisi pul to’lamaydi. Lekin 888starz menda shu paytgacha muammo tug’dirmadi.

    Slotlar haqida gapiradigan bo’lsam, tanlov juda keng — nazarimda 5000dan ko’proq, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Ko’proq Pragmatic Play o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga qaytaman. NetEnt va Yggdrasil dan ham yetarlicha bor, faqat bularni kamroq ochaman. Live qismi alohida gap — Evolution studiyasi, tirik krupyelar, Crazy Time esa ishdan keyin dam olishga zo’r.

    Xush kelibsiz bonusi tomoni ham yomon emas: birinchi depozitga 100% ustiga va yana 200 bepul aylanish beriladi. Faqat shartga e’tibor bering — odatda x40 atrofida, ya’ni darrov chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. Men avvaliga qoidalarni to’liq ko’rmay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk8.com]888starz скачать на андроид[/url] orqali tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi haqida: kartalar bemalol o’tadi, Skrill bilan Neteller ham qo’shilgan, kripto ham qabul qilinadi — men ko’proq kriptodan foydalanaman, sababi tezroq. Minimal depozit kichkina, taxminan 10 000 so’m chamasi desa ham bo’ladi. O’tgan hafta chiqarib oldim — kriptoga yarim soatda tushdi, karta bilan bo’lsa bir kunga yaqin kutdim.

    Ilova to’g’risida ham aytay: rasmiy sahifadan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, Android uchun bemalol ishlaydi, iPhone egalari ham variant bor, faqat biroz chalkashroq. Brauzerda ham yaxshi ochiladi, dastur bo’lsa yengilroq tuyuldi. Menga yoqmagan jihat — hujjat tekshiruvi biroz cho’zildi, ikki kun kutdim, qo’llab-quvvatlash xizmati ruscha yaxshi javob beradi, o’zbek tilida ba’zida kechikadi. Litsenziya Curacao niki, demak xalqaro variant — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, menga shu ham yetarli, chunki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  5. Qale forumdoshlar, shaxsan o’zim qariyb yarim yildan beri o’ynayman, shuning uchun tajribamni yozib qo’yay dedim. Ochig’i, boshida ishonmagandim — O’zbekistonda bunaqa kontoralar ko’p, ko’pchiligi pul to’lamaydi. Lekin 888starz menda hozircha muammo tug’dirmadi.

    Slotlar tomonini aytsam, tanlov haqiqatan katta — menimcha 4000dan ko’proq, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Asosan Pragmatic Play narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, faqat bularni kamroq o’ynayman. Jonli bo’lim yaxshi yig’ilgan — Evolution dan, tirik dilerlar, Crazy Time bo’lsa kechqurun vaqt o’tkazishga juda mos.

    Bonus masalasi ham yomon emas: birinchi depozitga 100% qo’shimcha plyus 100 frispin tushadi. Ammo shu yerda shartga e’tibor bering — ko’pincha x40 atrofida, ya’ni tezda yechib bo’lmaydi, shoshilmaslik kerak. O’zim birinchi safar shartlarni to’liq ko’rmay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk9.com]888starz скачать на айфон[/url] orqali tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    To’lovlar bo’yicha: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham qo’shilgan, Bitcoin orqali ham mumkin — men ko’proq kriptodan foydalanib turaman, sababi kutish kam. Minimal depozit arzimagan, taxminan 20 000 so’m chamasi bo’lsa kerak. O’tgan hafta chiqarib oldim — kriptoga yarim soatda keldi, karta bilan bo’lsa bir kunga yaqin kutdim.

    Ilova to’g’risida ham aytay: rasmiy sahifadan ilovani olish mumkin, Android da bemalol ishlaydi, iPhone egalari ham variant bor, lekin biroz murakkabroq. Brauzerda ham normal ishlaydi, dastur bo’lsa yengilroq tuyuldi. Menga yoqmagan jihat — verifikatsiya biroz sekin bo’ldi, ikki kun ovora bo’ldim, qo’llab-quvvatlash xizmati ruscha normal ishlaydi, o’zbek tilida gohida kechikadi. Litsenziya Curacao dan, ya’ni odatdagi variant — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, men uchun shu ham yetarli, negaki to’lovda kamchilik ko’rmadim.

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى