وطني

قانون تجريم الاستعمار في الجزائر: بين تثبيت الذاكرة وإعادة رسم العلاقة مع فرنسا

صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.

من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف

عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.

وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.

هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.

قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟

يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.

ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.

كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.

معادلة معقدة مع فرنسا

العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.

لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.

القانون كأداة سيادة رمزية

في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.

وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.

نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة

رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.

وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع


المصادر

  • وكالة الأنباء الجزائرية (APS)

  • القدس العربي

  • الشروق أونلاين

  • Ultra Algeria

  • دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر

  • فرانس24

اظهر المزيد

مقالات ذات صلة

‫1٬411 تعليقات

  1. Salom barchaga, men bu yerda deyarli yarim yildan beri o’ynayman, shuning uchun tajribamni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida shubha bilan qaragandim — bizda bunaqa kontoralar to’lib yotibdi, yarmisi pul to’lamaydi. Lekin 888starz mening holatimda hozircha umuman aldamadi.

    O’yinlar haqida gapiradigan bo’lsam, tanlov juda keng — menimcha 4000dan oshadi, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Asosan Pragmatic Play o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, lekin ularni kamroq o’ynayman. Live qismi alohida gap — Evolution studiyasi, haqiqiy krupyelar, Crazy Time bo’lsa kechqurun vaqt o’tkazishga zo’r.

    Xush kelibsiz bonusi tomoni ancha munosib: dastlabki to’ldirishda 100 foiz ustiga plyus 200 frispin beriladi. Faqat shartga e’tibor bering — odatda x40 atrofida, demak tezda chiqarolmaysiz, sabr kerak. O’zim avvaliga shartlarni to’liq ko’rmay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk7.com]888starz скачать ios[/url] dan tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    To’lovlar bo’yicha: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham qo’shilgan, kripto ham qabul qilinadi — o’zim asosan USDT dan foydalanib turaman, chunki kutish kam. Eng kam summa kichkina, taxminan 10 000 so’m atrofida desa ham bo’ladi. Yaqinda chiqarib oldim — kriptoga bir soatga qolmay keldi, kartaga esa bir kunga yaqin kutdim.

    Ilova haqida ikki og’iz: saytdan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, android da muammosiz ishlaydi, iPhone egalari ham variant bor, faqat sal murakkabroq. Brauzerda ham yaxshi ochiladi, ilova esa tezroq tuyuldi. Meni bezor qilgan narsa — hujjat tekshiruvi ancha sekin bo’ldi, ikki kun kutdim, support xizmati ruscha yaxshi javob beradi, o’zbek tilida ba’zida sekinroq. Litsenziya Curacao dan, demak odatdagi standart — kimdir buni yoqtirmaydi, men uchun muhim emas, negaki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  2. Salom barchaga, men bu yerda qariyb besh oydan beri stavka qilaman, shuning uchun tajribamni yozib qo’yay dedim. Rostini aytsam, boshida shubha bilan qaragandim — bizda bunaqa kontoralar to’lib yotibdi, yarmisi to’lovda ming bahona qiladi. Lekin 888starz mening holatimda shu paytgacha umuman aldamadi.

    Slotlar tomonini aytsam, tanlov juda keng — menimcha 5000dan oshadi, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Ko’proq Pragmatic Play narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, faqat bularni kamroq ochaman. Live qismi alohida gap — Evolution dan, haqiqiy krupyelar, Crazy Time bo’lsa kechqurun vaqt o’tkazishga zo’r.

    Bonus tomoni ham yomon emas: dastlabki to’ldirishda 100% ustiga plyus 200 bepul aylanish beriladi. Faqat shartga qarab qo’ying — ko’pincha x35 chamasi, ya’ni tezda chiqarolmaysiz, sabr kerak. O’zim avvaliga qoidalarni o’qimay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk6.com]888starz skachat[/url] orqali tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    To’lovlar haqida: kartalar bemalol o’tadi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto ham qabul qilinadi — men ko’proq kriptodan foydalanib turaman, sababi kutish kam. Eng kam summa arzimagan, deyarli 20 000 so’m chamasi desa ham bo’ladi. O’tgan hafta yechib oldim — hamyonga yarim soatda tushdi, kartaga esa bir kunga yaqin kutdim.

    Ilova to’g’risida ikki og’iz: rasmiy sahifadan ilovani olish mumkin, android da muammosiz o’rnatiladi, iPhone uchun ham yo’l topilgan, faqat sal murakkabroq. Brauzerda ham normal ochiladi, dastur bo’lsa tezroq ko’rindi. Menga bezor qilgan narsa — verifikatsiya biroz cho’zildi, ikki kun ovora bo’ldim, qo’llab-quvvatlash xizmati ruscha normal ishlaydi, o’zbekchada gohida sekinroq. Litsenziya Curacao dan, demak xalqaro variant — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, menga shu ham yetarli, negaki pul chiqarishda hozircha aldanmadim.

  3. Qale do’stlar, men bu yerda deyarli besh oydan beri o’ynayman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. Ochig’i, boshida shubha bilan qaragandim — bizda bunaqa saytlar ko’p, ko’pchiligi to’lovda ming bahona qiladi. Ammo 888starz mening holatimda shu paytgacha umuman aldamadi.

    Slotlar haqida gapiradigan bo’lsam, tanlov juda keng — menimcha 5000dan oshadi, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Ko’proq Pragmatic Play o’yinlarini tepaman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, lekin ularni kamroq ochaman. Live qismi alohida gap — Evolution dan, tirik krupyelar, Crazy Time bo’lsa ishdan keyin dam olishga zo’r.

    Bonus masalasi ancha munosib: dastlabki to’ldirishda 100% ustiga plyus 150 frispin beriladi. Ammo shu yerda shartga qarab qo’ying — odatda x35 atrofida, ya’ni tezda chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. O’zim avvaliga qoidalarni to’liq ko’rmay olib yubordim va biroz kuyib qoldim. Joriy aksiyalarni [url=https://888starz-apk9.com]888starz скачать на айфон[/url] orqali ko’rib chiqsangiz bo’ladi, ro’yxatdan o’tishdan oldin shuni maslahat beraman.

    To’lovlar bo’yicha: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham qo’shilgan, kripto ham qabul qilinadi — men ko’proq USDT dan foydalanib turaman, chunki kutish kam. Minimal depozit kichkina, taxminan 20 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. O’tgan hafta chiqarib oldim — hamyonga yarim soatda keldi, kartaga esa sutkacha kutdim.

    Ilova haqida ikki og’iz: rasmiy sahifadan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, Android uchun bemalol o’rnatiladi, iPhone uchun ham variant bor, faqat biroz murakkabroq. Brauzerda ham normal ishlaydi, dastur bo’lsa yengilroq tuyuldi. Menga bezor qilgan narsa — hujjat tekshiruvi ancha cho’zildi, uch kunga yaqin kutdim, qo’llab-quvvatlash xizmati ruscha yaxshi javob beradi, o’zbek tilida gohida kechikadi. Litsenziya Curacao dan, ya’ni xalqaro variant — kimdir buni yoqtirmaydi, menga shu ham yetarli, negaki pul chiqarishda hozircha aldanmadim.

  4. Qale do’stlar, men bu yerda qariyb yarim yildan beri o’ynayman, shuning uchun fikrimni yozib qo’yay dedim. Ochig’i, boshida shubha bilan qaragandim — O’zbekistonda bunaqa saytlar ko’p, ko’pchiligi to’lovda ming bahona qiladi. Lekin 888starz menda shu paytgacha muammo tug’dirmadi.

    O’yinlar tomonini aytsam, assortiment haqiqatan katta — menimcha 5000dan ko’proq, aniq sanamadim. Ko’proq Pragmatic Play narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, lekin bularni kamroq o’ynayman. Live qismi yaxshi yig’ilgan — Evolution dan, haqiqiy krupyelar, Crazy Time esa kechqurun dam olishga juda mos.

    Xush kelibsiz bonusi masalasi ancha munosib: dastlabki to’ldirishda 100 foiz qo’shimcha plyus 200 bepul aylanish beriladi. Ammo shu yerda shartga e’tibor bering — odatda x40 atrofida, ya’ni tezda chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. O’zim avvaliga shartlarni o’qimay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk10.com]888starz uz skachat[/url] orqali tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi haqida: kartalar ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto ham qabul qilinadi — men asosan kriptodan foydalanaman, chunki kutish kam. Minimal depozit kichkina, taxminan 10 000 so’m atrofida desa ham bo’ladi. Yaqinda yechib oldim — kriptoga bir soatga qolmay tushdi, kartaga esa bir kunga yaqin kutdim.

    Ilova haqida ikki og’iz: saytdan ilovani yuklab olsa bo’ladi, android da muammosiz ishlaydi, iPhone egalari ham variant bor, faqat sal chalkashroq. Brauzerda ham yaxshi ishlaydi, ilova esa yengilroq tuyuldi. Meni yoqmagan jihat — verifikatsiya biroz cho’zildi, ikki kun ovora bo’ldim, support esa ruscha yaxshi javob beradi, o’zbekchada ba’zida kechikadi. Ruxsatnoma Curacao dan, demak xalqaro variant — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, menga shu ham yetarli, chunki to’lovda kamchilik ko’rmadim.

  5. Qale forumdoshlar, shaxsan o’zim taxminan olti oydan beri o’ynayman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida ishonmagandim — bizda bunaqa kontoralar to’lib yotibdi, ko’pchiligi pul to’lamaydi. Ammo 888starz mening holatimda shu paytgacha muammo tug’dirmadi.

    Slotlar tomonini aytsam, assortiment haqiqatan katta — menimcha 6000ga yaqin oshadi, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Asosan Pragmatic Play o’yinlarini tepaman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, ba’zan Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil ham bor, faqat bularni kamroq ochaman. Jonli bo’lim yaxshi yig’ilgan — Evolution dan, tirik krupyelar, Crazy Time esa kechqurun dam olishga juda mos.

    Xush kelibsiz bonusi tomoni ham yomon emas: birinchi depozitga 100% qo’shimcha plyus 200 frispin tushadi. Ammo shu yerda shartga e’tibor bering — ko’pincha x35 atrofida, demak tezda chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. Men birinchi safar shartlarni o’qimay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk7.com]888starz скачать ios[/url] orqali ko’rib chiqsangiz bo’ladi, ro’yxatdan o’tishdan oldin shuni maslahat beraman.

    Pul kirim-chiqimi bo’yicha: kartalar ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto orqali ham mumkin — men asosan USDT dan foydalanib turaman, sababi tezroq. Eng kam summa kichkina, deyarli 20 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. O’tgan hafta yechib oldim — hamyonga bir soatga qolmay tushdi, kartaga esa sutkacha kutishga to’g’ri keldi.

    Telefon versiyasi to’g’risida ham aytay: saytdan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, android uchun muammosiz ishlaydi, iPhone egalari ham variant bor, faqat biroz murakkabroq. Mobil brauzerda ham yaxshi ochiladi, ilova esa tezroq tuyuldi. Menga yoqmagan jihat — verifikatsiya ancha sekin bo’ldi, uch kunga yaqin ovora bo’ldim, support xizmati ruscha yaxshi javob beradi, o’zbekchada gohida sekinroq. Ruxsatnoma Curacao niki, ya’ni xalqaro standart — ba’zilar bunga e’tiroz bildiradi, menga muhim emas, chunki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى