وطني

قانون تجريم الاستعمار في الجزائر: بين تثبيت الذاكرة وإعادة رسم العلاقة مع فرنسا

صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.

من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف

عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.

وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.

هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.

قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟

يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.

ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.

كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.

معادلة معقدة مع فرنسا

العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.

لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.

القانون كأداة سيادة رمزية

في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.

وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.

نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة

رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.

وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع


المصادر

  • وكالة الأنباء الجزائرية (APS)

  • القدس العربي

  • الشروق أونلاين

  • Ultra Algeria

  • دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر

  • فرانس24

اظهر المزيد

مقالات ذات صلة

‫1٬411 تعليقات

  1. Salom hammaga, shaxsan o’zim taxminan yarim yildan beri stavka qilaman, shuning uchun fikrimni yozib qo’yay dedim. To’g’risi, boshida shubha bilan qaragandim — O’zbekistonda bunaqa kontoralar to’lib yotibdi, ko’pchiligi pul to’lamaydi. Ammo 888starz mening holatimda hozircha umuman aldamadi.

    O’yinlar haqida gapiradigan bo’lsam, tanlov haqiqatan katta — nazarimda 6000ga yaqin ko’proq, hech kim sanab chiqmagan bo’lsa kerak. Ko’proq Pragmatic Play narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, ba’zan Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil dan ham yetarlicha bor, faqat ularni kamroq o’ynayman. Live qismi alohida gap — Evolution studiyasi, haqiqiy dilerlar, Crazy Time esa ishdan keyin dam olishga juda mos.

    Xush kelibsiz bonusi masalasi ancha munosib: dastlabki to’ldirishda 100 foiz ustiga va yana 100 frispin beriladi. Ammo shu yerda veydjerga e’tibor bering — ko’pincha x40 chamasi, ya’ni darrov chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. O’zim avvaliga qoidalarni to’liq ko’rmay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk8.com]888starz скачать на андроид[/url] dan tekshirib olishingiz mumkin, ro’yxatdan o’tishdan oldin shuni maslahat beraman.

    To’lovlar haqida: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto orqali ham mumkin — men ko’proq kriptodan foydalanaman, chunki kutish kam. Eng kam summa arzimagan, taxminan 10 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. O’tgan hafta chiqarib oldim — kriptoga bir soatga qolmay tushdi, kartaga esa bir kunga yaqin kutishga to’g’ri keldi.

    Telefon versiyasi haqida ham aytay: saytdan ilovani yuklab olsa bo’ladi, Android da bemalol ishlaydi, iPhone uchun ham yo’l topilgan, lekin sal murakkabroq. Brauzerda ham yaxshi ochiladi, dastur bo’lsa tezroq ko’rindi. Menga yoqmagan jihat — verifikatsiya ancha cho’zildi, uch kunga yaqin kutdim, support esa ruscha normal ishlaydi, o’zbek tilida gohida sekinroq. Litsenziya Curacao dan, ya’ni odatdagi variant — kimdir buni yoqtirmaydi, menga shu ham yetarli, negaki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  2. Assalomu alaykum, men bu yerda deyarli yarim yildan beri o’ynayman, shuning uchun fikrimni yozib qo’yay dedim. Ochig’i, boshida shubha bilan qaragandim — bizda bunaqa saytlar to’lib yotibdi, yarmisi pul to’lamaydi. Ammo 888starz menda shu paytgacha umuman aldamadi.

    O’yinlar haqida gapiradigan bo’lsam, tanlov juda keng — menimcha 5000dan oshadi, aniq sanamadim. Ko’proq Pragmatic Play o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, ba’zan Play’n GO ning Book of Dead ga qaytaman. NetEnt va Yggdrasil dan ham yetarlicha bor, faqat bularni siyrak o’ynayman. Live qismi yaxshi yig’ilgan — Evolution dan, tirik krupyelar, Crazy Time esa kechqurun dam olishga zo’r.

    Bonus masalasi ancha munosib: birinchi depozitga 100% ustiga va yana 200 bepul aylanish beriladi. Ammo shu yerda veydjerga qarab qo’ying — odatda x35 atrofida, ya’ni tezda yechib bo’lmaydi, sabr kerak. Men avvaliga shartlarni o’qimay olib yubordim va biroz kuyib qoldim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk9.com]888starz скачать на айфон[/url] orqali tekshirib olishingiz mumkin, pul tashlashdan avval shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi bo’yicha: Visa va Mastercard ishlaydi, Skrill bilan Neteller ham bor, Bitcoin orqali ham mumkin — men asosan USDT dan foydalanib turaman, sababi kutish kam. Eng kam summa arzimagan, taxminan 20 000 so’m atrofida desa ham bo’ladi. Yaqinda chiqarib oldim — hamyonga yarim soatda keldi, kartaga esa bir kunga yaqin kutishga to’g’ri keldi.

    Ilova haqida ikki og’iz: rasmiy sahifadan apk faylni olish mumkin, android da muammosiz ishlaydi, iPhone uchun ham variant bor, faqat sal chalkashroq. Brauzerda ham normal ochiladi, dastur bo’lsa tezroq tuyuldi. Meni bezor qilgan narsa — verifikatsiya biroz sekin bo’ldi, ikki kun ovora bo’ldim, qo’llab-quvvatlash xizmati ruscha yaxshi javob beradi, o’zbek tilida ba’zida sekinroq. Ruxsatnoma Curacao niki, demak xalqaro variant — ba’zilar buni yoqtirmaydi, men uchun shu ham yetarli, negaki to’lovda kamchilik ko’rmadim.

  3. Qale forumdoshlar, shaxsan o’zim taxminan yarim yildan beri o’ynayman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida ishonmagandim — bizda bunaqa saytlar ko’p, yarmisi pul to’lamaydi. Lekin 888starz menda hozircha umuman aldamadi.

    Slotlar haqida gapiradigan bo’lsam, assortiment haqiqatan katta — menimcha 4000dan oshadi, aniq sanamadim. Asosan Pragmatic Play o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza klassika, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga o’tib turaman. NetEnt va Yggdrasil dan ham yetarlicha bor, lekin ularni siyrak ochaman. Live qismi yaxshi yig’ilgan — Evolution dan, haqiqiy dilerlar, Crazy Time esa ishdan keyin vaqt o’tkazishga juda mos.

    Bonus tomoni ham yomon emas: birinchi depozitga 100 foiz qo’shimcha va yana 100 frispin beriladi. Ammo shu yerda shartga qarab qo’ying — ko’pincha x40 atrofida, demak tezda chiqarolmaysiz, sabr kerak. Men avvaliga qoidalarni o’qimay olgandim, keyin afsuslandim. Amaldagi takliflarni [url=https://888starz-apk6.com]888starz skachat[/url] dan tekshirib olishingiz mumkin, pul tashlashdan avval shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi haqida: Visa va Mastercard bemalol o’tadi, Skrill bilan Neteller ham bor, Bitcoin orqali ham mumkin — men ko’proq kriptodan foydalanib turaman, chunki tezroq. Eng kam summa arzimagan, deyarli 10 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. O’tgan hafta chiqarib oldim — hamyonga bir soatga qolmay tushdi, kartaga esa bir kunga yaqin kutdim.

    Telefon versiyasi to’g’risida ham aytay: saytdan apk faylni yuklab olsa bo’ladi, Android da bemalol o’rnatiladi, iPhone egalari ham variant bor, faqat sal murakkabroq. Mobil brauzerda ham normal ishlaydi, ilova esa yengilroq tuyuldi. Meni bezor qilgan narsa — hujjat tekshiruvi biroz sekin bo’ldi, ikki kun ovora bo’ldim, support xizmati rus tilida yaxshi javob beradi, o’zbek tilida gohida sekinroq. Litsenziya Curacao dan, demak odatdagi standart — ba’zilar bunga e’tiroz bildiradi, men uchun muhim emas, negaki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  4. Salom barchaga, men bu yerda qariyb besh oydan beri stavka qilaman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. To’g’risi, boshida ishonmagandim — O’zbekistonda bunaqa saytlar to’lib yotibdi, ko’pchiligi to’lovda ming bahona qiladi. Ammo 888starz menda shu paytgacha muammo tug’dirmadi.

    Slotlar haqida gapiradigan bo’lsam, assortiment juda keng — menimcha 6000ga yaqin oshadi, aniq sanamadim. Ko’proq Pragmatic Play o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza eskirmaydi, gohida Play’n GO ning Book of Dead ga qaytaman. NetEnt va Yggdrasil dan ham yetarlicha bor, lekin ularni siyrak o’ynayman. Live qismi alohida gap — Evolution studiyasi, haqiqiy dilerlar, Crazy Time bo’lsa kechqurun vaqt o’tkazishga zo’r.

    Bonus tomoni ham yomon emas: birinchi depozitga 100 foiz ustiga va yana 100 frispin tushadi. Faqat veydjerga qarab qo’ying — odatda x35 atrofida, ya’ni tezda chiqarolmaysiz, shoshilmaslik kerak. O’zim birinchi safar shartlarni o’qimay olgandim, keyin afsuslandim. Joriy aksiyalarni [url=https://888starz-apk10.com]888starz uz skachat[/url] orqali ko’rib chiqsangiz bo’ladi, pul tashlashdan avval shu foydali bo’ladi.

    Pul kirim-chiqimi haqida: Visa va Mastercard bemalol o’tadi, Skrill bilan Neteller ham bor, kripto orqali ham mumkin — men ko’proq USDT dan foydalanaman, chunki tezroq. Minimal depozit arzimagan, taxminan 20 000 so’m atrofida bo’lsa kerak. Yaqinda yechib oldim — hamyonga bir soatga qolmay tushdi, kartaga esa bir kunga yaqin kutishga to’g’ri keldi.

    Ilova to’g’risida ikki og’iz: saytdan ilovani olish mumkin, android da muammosiz o’rnatiladi, iPhone uchun ham variant bor, lekin sal murakkabroq. Mobil brauzerda ham yaxshi ishlaydi, ilova esa yengilroq tuyuldi. Meni yoqmagan jihat — verifikatsiya biroz cho’zildi, uch kunga yaqin ovora bo’ldim, support xizmati rus tilida normal ishlaydi, o’zbek tilida ba’zida kechikadi. Litsenziya Curacao niki, demak odatdagi variant — kimdir bunga e’tiroz bildiradi, menga muhim emas, chunki pul chiqarishda kamchilik ko’rmadim.

  5. Signed up to true fortune casino about six months ago when a lad from my footy group mentioned it, and not gonna lie I assumed it’d be another one of those throwaway sites that disappear within weeks. Still here though, so make of that what you want.

    The library’s genuinely big — I’d guess around 3,000 titles going by the counter. NetEnt take up most of the popular tab, so there’s all the standards — Book of Dead eats the bulk of my spins, and there’s the odd good session on Big Time Gaming titles too. Evolution classics are hidden behind the filters but they exist.

    The live rooms are basically Evolution from what I’ve seen, which is the standard these days. Crazy Time and Monopoly Live draw proper numbers after work, croupiers are friendly enough and the streams hold up on 4G. The bonus was around 100% plus with 50 spins on selected slots, playthrough comes in at 35x — standard, not generous. I got a tenner no-deposit during a promo week as well; the promos shift monthly so it’s worth a check what’s live over on [url=https://innerlighthouseapp.com/]true fortune[/url] rather than trusting my memory.

    Minimum is ?20 I think, registration took two minutes plus KYC. Debit card is what I use, e-wallets are the fast option and Bitcoin’s an option too if that’s your thing. Withdrawals to Skrill took a day and a bit, bank transfer dragged to three days.

    My main gripe: the verification got asked for twice, which held up my first payout by a couple of days. Live chat sorted it but the first agent was clearly reading a script. Licensing-wise it’s — I did look it up, which is the first thing I check now.

    No app as far as I found, the responsive site does the job — works well enough on a knackered old Samsung, although search is a bit clunky on mobile. I’ve not moved on, and that says more than a rating would.

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى