وطني

قانون تجريم الاستعمار في الجزائر: بين تثبيت الذاكرة وإعادة رسم العلاقة مع فرنسا

صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.

من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف

عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.

وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.

هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.

قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟

يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.

ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.

كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.

معادلة معقدة مع فرنسا

العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.

لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.

القانون كأداة سيادة رمزية

في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.

وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.

نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة

رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.

وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع


المصادر

  • وكالة الأنباء الجزائرية (APS)

  • القدس العربي

  • الشروق أونلاين

  • Ultra Algeria

  • دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر

  • فرانس24

اظهر المزيد

مقالات ذات صلة

‫1٬411 تعليقات

  1. Obstawiam tu jakies czterech miesiecy, to chyba moge sobie pozwolic sie wypowiedziec. Zapisalem sie z polecenia kolegi, bez wiekszych oczekiwan. To co uderza na starcie to ilosc slotow — cos kolo 7 tysiecy automatow, co na papierze brzmi ladnie, ale realnie krecisz w kolko to samo.

    U mnie to Gates of Olympus oraz Sweet Bonanza, czyli Pragmatic. Siedzi tam sporo od NetEnt i troche Microgaming, wiec pod tym wzgledem sa ci znani, nie zadne krzaki. Aviator oczywiscie tez sa, mnie to jakos nie kreci. Live to Evolution robi robote — Monopoly Live jest po angielsku, stolow po polsku nie widzialem, to akurat szkoda.

    Bonus powitalny jest w okolicach 100% do jakichs 1500 zl plus okolo 150 spinow, rozlozone na raty. Obrot jest x40, standardowo, wiec realnie ciezko to wyciagnac — radze doczytac, serio. Czasem wpada cos bez depozytu po potwierdzeniu konta, choc to akcje czasowe — to co akurat leci sa wypisane na [url=https://888starz-casino19.pl/no-deposit-bonus]888starz promo code 2026 no deposit bonus[/url] zanim wplacisz.

    Z wyplatami to dla mnie plus. Blikiem wplata wchodzi od reki, minimum to jakies 20-25 zl. Wyplacalem na e-portfel i szlo jakies dwie godziny, na karte potrafi trzymac dobe-dwie. Sprawdzanie dokumentow jednak byla upierdliwa — pierwszy skan im nie pasowal, pomoc na live chacie jest po polsku i ogarnia, ale gadasz troche z automatem.

    Aplikacja mobilna siedzi u mnie na telefonie i jest lzejsza od strony, jedyne ze instalujesz apk recznie, co czesc ludzi odstrasza. Pod iOS jest, ale przez TestFlight. Papiery Curacao, czyli 888starz nie ma polskiego zezwolenia i o podatkach trzeba ogarnac na wlasna reke. Komus to przeszkadza, komus nie — ja tylko pisze jak jest. Ogolnie siedze dalej, bez fajerwerkow.

  2. Gram tu jakies pol roku, wiec chyba mam prawo wrzucic pare slow. Trafilem tam przypadkiem, przez reklame na Telegramie, raczej sceptycznie. Od razu widac ze liczba gierek — cos kolo 6 tysiecy automatow, co na papierze brzmi ladnie, choc umowmy sie czlowiek i tak siedzi na trzech ulubionych.

    Nic odkrywczego: Gates of Olympus oraz Big Bass, no i Pragmatic Play. Znajdziesz tez Yggdrasil i troche Microgaming, wiec providerzy sa ci znani, nie zadne krzaki. Aviator i te crashe sa, choc ja sie do tego nigdy nie przekonalem. Live kreci Evolution — Crazy Time jest po angielsku, stolow po polsku jakos nie uswiadczylem, i to troche boli.

    Pakiet powitalny jest w okolicach 100% do jakichs 1500 zl z dorzuconymi paczka free spinow, rozbite na kilka wplat. Obrot jest x35, co oznacza ze nie ma cudow — przeczytaj regulamin zanim klikniesz. Czasem wpada bonus bez depozytu po weryfikacji, tylko ze to akcje czasowe — aktualne kody sprawdzisz na [url=https://888starz-casino20.pl/login]888starz login[/url] przed rejestracja.

    Z wyplatami — tu akurat nie narzekam. Blikiem przelew leci w sekunde, minimum to jakies 20-25 zl. Wyciagalem na e-portfel i szlo w kilka godzin, karta potrafi trzymac dobe-dwie. Sprawdzanie dokumentow niestety trwala cztery dni — pierwszy skan im nie pasowal, obsluga odpisuje szybko, ale gadasz troche z automatem.

    Aplikacja mobilna jest i chodzi lepiej niz przegladarka, jedyne ze instalujesz apk recznie, co czesc ludzi odstrasza. Na iPhonie jest, ale przez TestFlight. Papiery Curacao, czyli 888starz dziala u nas w szarej strefie i kwestie podatku musisz ogarnac na wlasna reke. Wiem, ze dla wielu to killer — pisze co widze. Na razie zostaje, na spokojnie.

  3. Salom, taxminan olti oydan beri shu yerda vaqt o’tkazaman, shuning uchun fikrimni bo’lishmoqchiman. Ochig’i, boshida unchalik umid qilmagandim — bundan avval ikkita saytda yechib olishda nerv buzilgandi. Bu yerda esa shu paytgacha meni ortiqcha boshog’riq qilmadi.

    O’yinlar miqdori haqiqatan ham ko’pchilikni hayratda qoldiradi — men sanamadim, lekin taxminan 5000 ga yaqin. Asosan Pragmatic Playning mashhur o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus, Sweet Bonanza. Playn GOdan Book of Dead klassikasi ham bor, Yggdrasilning yaxshi slotlari ham uchraydi. Yagona narsa jonimga tegdi — provayder bo’yicha saralash biroz chala, izlagan slotni topmaguncha biroz aylanasan.

    Live bo’limi alohida gap. Evolutionning stollari ishlaydi, haqiqiy dilerlar ishtirokida ruletka va blackjack, Crazy Time kabi shou-o’yinlar ham oqshomlari juda gavjum. Aloqam shahar sharoitida yaxshi, shu sabab uzilish bo’lmadi, ammo 4G da ba’zan sifat pasayadi. Yangi ro’yxatdan o’tganlarga birinchi depozitga 100% bonus hamda 150 bepul spin taklif qilinadi, wager 40x atrofida — rostini aytsam bu oson emas, shuning uchun men ko’pincha bonussiz o’ynayman. Depozitsiz promo vaqti-vaqti bilan bo’ladi, aktual shartlarni [url=https://casagrandelsiurana.com]888starz uz[/url] dan qarab qo’ying.

    Ro’yxatdan o’tish ikki daqiqada bo’ldi, eng kam to’ldirish kichkina — o’zim bir necha dollarlik summa bilan sinab ko’rgandim. To’lovlarda Visa va Mastercard, e-hamyonlar va Bitcoin va boshqa kripto bor. USDT bilan yechish mening holimda 20-30 daqiqa davom etdi, karta bilan esa bir sutkacha kutdim. Verifikatsiya talab qilingan edi, albatta — ID surati yubordim, ertasiga tasdiqlashdi.

    Telefonda o’ynash normal, Android uchun apk saytdan yuklanadi, sayt versiyasi ham yaxshi ishlaydi. Support chatda ruschada 10 daqiqada javob berdi, o’zbek tilida bo’lsa har doim topilmaydi — mana shu tomoni biroz cho’ktiradi. Litsenziyasi Kyurasao, demak bizda rasmiy tartibga solinmagan — buni bilib turing. O’zim oyiga qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va shundan oshirmayman.

  4. Siedze na tym z pol roku, mysle ze mam prawo cos napisac. Zapisalem sie przypadkiem, przez reklame na Telegramie, raczej sceptycznie. Pierwsze co rzuca sie w oczy to rozmiar biblioteki — jakies 6 tysiecy pozycji, co brzmi absurdalnie, choc umowmy sie czlowiek i tak siedzi na trzech ulubionych.

    U mnie to Sweet Bonanza oraz Gates of Olympus, standard — to samo co wszedzie. Znajdziesz tez NetEnt i Play’n GO, wiec dostawcy to nie jakies podrobki. Aviator oczywiscie tez sa, mnie to nie przekonalem. Na zywo to Evolution robi robote — Lightning Roulette jest po angielsku, polskich stolow nie widzialem, to akurat szkoda.

    Powitalny to 100% do jakichs 1500 zl plus paczka free spinow, rozbite na kilka wplat. Wager wynosi x35, wiec realnie ciezko to wyciagnac — ja pierwszy raz nie doczytalem i przepadlo. Bywa tez drobny no deposit po potwierdzeniu konta, choc to akcje czasowe — swieze kody promocyjne sa wypisane na [url=https://888starz-casino21.pl/app-android]888starz affiliates[/url] jesli ci zalezy.

    Z wyplatami to dla mnie plus. Blikiem wplata leci w sekunde, prog wejscia to okolo 20 zl. Zlecalem wyplate na Skrilla — schodzilo jakies dwie godziny, karta to juz inna bajka, dwa dni. KYC niestety mnie zmeczyla — selfie odrzucili raz, obsluga jest po polsku i ogarnia, choc pierwsze odpowiedzi sa szablonowe.

    Aplikacja mobilna jest calkiem znosnie, jedyne ze nie ma jej w Google Play, co czesc ludzi odstrasza. Na iPhonie jest, ale przez TestFlight. Formalnie Curacao, nie polska, czyli to nie jest licencjonowany operator w PL i rozliczenie kazdy musi rozwazyc samodzielnie. Komus to przeszkadza, komus nie — mowie jak jest. Na razie zostaje, choc bez zachwytu.

  5. Assalomu alaykum, to’rt-besh oydan buyon shu yerda o’ynayman, shu sababli bir-ikki og’iz yozay dedim. To’g’risini aytganda, boshida unchalik ishonmagandim — bundan avval ikkita konторada yechib olishda nerv buzilgandi. 888starz shu paytgacha meni jiddiy boshog’riq qilmadi.

    O’yinlar soni chindan ham ko’pchilikni hayratda qoldiradi — hisoblamadim, biroq chamasi 5000 atrofida bor. Asosan Pragmaticning mashhur o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus, Sweet Bonanza. Playn GOdan Book of Dead klassikasi ham bor, Yggdrasilning yaxshi ishlari ham uchraydi. Bir narsa g’ashimga tegadi — qidiruv filtri ozgina qo’pol ishlaydi, kerakli o’yinni topguncha biroz varaqlaysan.

    Live bo’limi alohida gap. Evolution Gamingning jonli stollari ishlaydi, haqiqiy krupyelar bilan ruletka va blackjack, Crazy Time kabi shou-o’yinlar ham kechalari to’lib ketadi. Internetim Toshkentda yaxshi, shuning uchun lag sezmadim, lekin 4G da ba’zan sifat pasayadi. Yangi kelganlar uchun birinchi to’ldirishga 100 foizli bonus hamda 200 ta bepul aylanish beriladi, wager 40x atrofida — ochig’i osonlikcha yopilmaydi, shu bois men bonusni ko’pincha rad etaman. Deposit qilmasdan aksiyalar ham chiqib turadi, aktual shartlarni [url=https://software.brandsmaking.com]888starz[/url] orqali tekshirib ko’ring.

    Ro’yxatdan o’tish ikki daqiqada tugadi, eng kam to’ldirish juda past — men bir necha dollarlik summa bilan sinab ko’rgandim. To’lovlarda karta, e-hamyonlar va kripto ishlaydi. USDT bilan yechish menda 20-30 daqiqa davom etdi, kartaga esa bir sutkacha kutdim. Verifikatsiya talab qilingan edi, albatta — ID surati jo’natdim, tez ko’rib chiqishdi.

    Mobil ilovada o’ynash normal, Android uchun ilova saytdan yuklanadi, brauzer versiyasi ham yomon emas. Qo’llab-quvvatlash chatda ruschada 10 daqiqada javob berdi, o’zbekcha esa har safar chiqmadi — mana shu tomoni biroz cho’ktiradi. Litsenziyasi Curacao, demak O’zbekistonda rasmiy tartibga solinmagan — buni bilib turing. O’zim har oy budjet belgilab qo’yaman va undan chiqmaslikka harakat qilaman.

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى