
صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.
من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف
عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.
وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.
هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.
قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟
يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.
ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.
كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.
معادلة معقدة مع فرنسا
العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.
لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.
القانون كأداة سيادة رمزية
في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.
وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.
نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة
رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.
وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع
المصادر
-
وكالة الأنباء الجزائرية (APS)
-
القدس العربي
-
الشروق أونلاين
-
Ultra Algeria
-
دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر
-
فرانس24




Hammaga salom, to’rt-besh oydan buyon shu yerda vaqt o’tkazaman, shu sababli bir-ikki og’iz yozay dedim. To’g’risini aytganda, avvaliga unchalik ishongan emasman — oldin ikkita platformada yechib olishda nerv buzilgandi. Bu yerda esa shu paytgacha meni ortiqcha asabga tegmadi.
Slotlar miqdori haqiqatan ham ko’pchilikni hayratda qoldiradi — men sanamadim, lekin chamasi 7000 dan oshadi. Asosan Pragmatic Playning mashhur o’yinlarini bosaman: Sweet Bonanza bilan Gates of Olympus. Playn GOdan Book of Dead klassikasi ham turibdi, NetEntning yaxshi slotlari ham yetarli. Bir narsa g’ashimga tegadi — katalog filtri biroz qo’pol ishlaydi, izlagan slotni topmaguncha biroz varaqlaysan.
Jonli dilerlar bo’limi menga ko’proq yoqadi. Evolution Gamingning stollari ishlaydi, haqiqiy krupyelar bilan ruletka va blackjack, Crazy Time kabi shou-o’yinlar ham kechalari to’lib ketadi. Aloqam shahar sharoitida yaxshi, shuning uchun lag bo’lmadi, ammo 4G da ba’zan sifat pasayadi. Yangi ro’yxatdan o’tganlarga birinchi to’ldirishga 100% bonus hamda 150 ta bepul aylanish taklif qilinadi, aylantirish sharti 40x ga teng — ochig’i bu oson emas, shu bois men bonusni ko’pincha rad etaman. Deposit qilmasdan promo vaqti-vaqti bilan bo’ladi, hozirgi kodlarni [url=https://software.brandsmaking.com]888starz[/url] da ko’rib olsangiz bo’ladi.
Registratsiya tez tugadi, eng kam to’ldirish arzimagan — men bir necha dollarlik summa bilan boshlagandim. Pul kiritish-chiqarishda karta, Skrill, Neteller va Bitcoin va boshqa kripto ishlaydi. Kripto orqali pul olish mening holimda yarim soat davom etdi, kartaga esa 24 soatgacha kutdim. Hujjat tekshiruvi so’ralgan edi — ID surati jo’natdim, tez ko’rib chiqishdi.
Smartfonda o’ynash normal, Android uchun ilova saytdan yuklanadi, sayt versiyasi ham yaxshi ishlaydi. Qo’llab-quvvatlash chatda rus tilida tez javob beradi, o’zbek tilida bo’lsa har doim ham emas — aynan shu tomoni biroz yoqmadi. Litsenziyasi Kyurasao, ya’ni O’zbekistonda rasmiy tartibga solinmagan — buni yodda tuting. Men har oy qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va undan chiqmaslikka harakat qilaman.
Assalomu alaykum, taxminan olti oydan beri shu yerda tikaman, shu sababli tajribamni yozib qo’yay dedim. Rostini aytsam, boshida unchalik umid qilmagandim — oldin ikkita platformada yechib olishda nerv buzilgandi. 888starz hozircha meni jiddiy boshog’riq qilmadi.
O’yinlar soni rostdan ham ko’p — aniq sanamadim, ammo kamida 5000 dan oshadi. Asosan Pragmaticning tanish o’yinlarini aylantiraman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza. Play’n GOdan Book of Dead ham bor, Yggdrasilning yaxshi slotlari ham uchraydi. Yagona narsa bezovta qiladi — qidiruv filtri biroz noqulay, izlagan slotni topmaguncha biroz aylanasan.
Live bo’limi o’zi bir olam. Evolution Gamingning jonli stollari ishlaydi, haqiqiy krupyelar ishtirokida ruletka va blackjack, Crazy Time ham kechqurunlari juda gavjum. Internetim Toshkentda barqaror, shu sabab lag sezmadim, ammo mobil internetda goh-goh sifat pasayadi. Yangi ro’yxatdan o’tganlarga birinchi depozitga 100% bonus hamda 200 ta bepul aylanish beriladi, wager 35x ga teng — ochig’i bu oson emas, shu bois men bonusni ko’pincha rad etaman. Deposit qilmasdan promo ham chiqib turadi, hozirgi kodlarni [url=https://sohailkaswani.com]888starz uz[/url] dan qarab qo’ying.
Registratsiya ikki daqiqada tugadi, minimal depozit kichkina — men bir necha dollarlik summa bilan sinab ko’rgandim. To’lovlarda Visa va Mastercard, e-hamyonlar va kripto bor. Kripto orqali pul olish mening holimda 20-30 daqiqa oldi, karta bilan esa 24 soatgacha kutdim. Hujjat tekshiruvi so’ralgan edi, albatta — pasport surati jo’natdim, tez ko’rib chiqishdi.
Telefonda ishlash qulay, Android-ga apk to’g’ridan-to’g’ri yuklab olinadi, brauzer versiyasi ham yomon emas. Support chatda ruschada 10 daqiqada javob berdi, o’zbek tilida bo’lsa har doim topilmaydi — mana shu joyi biroz yoqmadi. Litsenziyasi Kyurasao, ya’ni O’zbekistonda rasmiy tartibga solinmagan — shuni hisobga oling. Men oyiga qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va shundan oshirmayman.
Obstawiam tu jakies trzech miesiecy, w sumie najczesciej na telefonie w autobusie, wiec chyba moge powiedziec od siebie. Trafilem tam przez znajomego, bo chcialem znalezc miejsca gdzie jest crash i normalne sloty, a nie kolejnej sieczki z dziesiecioma grami.
Slotow jest duzo — licznik pokazuje ponad 4 tys. pozycji, choc realnie i tak siedze na swoich ulubionych. Pragmatic dowozi Sweet Bonanze i Gates of Olympus, jest Book of Dead od Play’n GO, kilka tytulow NetEnt, Betsoft, no i Big Time Gaming jak ktos lubi megaways. Live to w wiekszosci Evolution — zywi krupierzy, Crazy Time i ruletki chodzi plynnie nawet na LTE.
Powitalny pakiet jest ok: do ok. 1500 zl od pierwszej wplaty + 150 darmowych spinow, widzialem tez drobny bonus bez depozytu. Tylko uwazajcie na obrot — 40x trzeba przeklikac, za pierwszym razem przepalilem to. Swieze kody promocyjne sprawdzam na [url=https://888starz-opinie.com]888starz скачать на андроид[/url] zanim wplace.
Rejestracja trwa minute, min. depozyt jest niska, kolo 20 zl. Place Visa/Mastercard — wyplata na Skrilla przyszla w niecale pol godziny, karta troche wolniej, dzien-dwa. Jest opcja z krypto, choc nie probowalem.
Jedyne co mnie zirytowalo: weryfikacja. Kazali wyslac dowod dopiero przy pierwszej wyplacie i czekalem ze dwa dni. Czat odpowiada po polsku ale nie zawsze od razu, licencja to Curacao — kwestia legalnosci w PL to juz wasza dzialka. Apka na androida chodzi szybciej niz przegladarka, choc nie ma jej w sklepie. Tak w skrocie — zostaje, z umiarem.
Siedze na tym od pol roku i nie ukrywam, ze glownie przez wyplaty. Wczesniej latalem po roznych stronach, gdzie przelew potrafil wisiec tydzien. Tu pierwsza wyplata wpadl w niecale 6 godzin na Skrill, drugi mniej wiecej tak samo.
Wybor gier duzy — jakies 2500 slotow, glownie Pragmatic z Play’n GO plus troche NetEnta. Osobiscie gram na Gates of Olympus i Sweet Bonanzie, ale wpadlem ostatnio na megaways od BTG. Sekcja live to Evolution — krupierzy mowia po angielsku, polskiego stolu nie znalazlem, na Crazy Time zawsze ktos siedzi.
Start to 100% do 2000 zl plus 100 spinow, wager x35 — czyli standard, nic rewelacyjnego. Free spiny wpadaja po 20 dziennie, co mnie lekko wkurzalo. Bez depozytu tez cos bylo, ale to symboliczne 25 zl. Porownywalem sobie warunki z rankingiem na [url=https://wyplacalnekasyna-internetowe.com]wyplacalne kasyna internetowe blik[/url] zanim cokolwiek wplacilem — bylo latwiej sie zdecydowac.
Zakladanie konta zajela 3 minuty, najmniej wplacisz 40 zl. Blik dziala, obsluguja Vise, Mastercard, e-portfele, mozna tez Bitcoinem. Pod tym wzgledem niezle jak na nasz rynek.
Co mi przeszkadza? Czat potrafi milczec kwadrans, i pierwsza linia to bot. Weryfikacja trwala jeden dzien — w porzadku, tylko lepiej ogarnac to na starcie. Licencja z Curacao, co nie jest MGA, ale u nas to norma. Apka nie ma, ale mobilna wersja dziala bez zarzutu.
Klikam tu jakies paru miesiecy, w sumie najczesciej jak mam wolne pol godziny, wiec moge cos dorzucic od siebie. Trafilem tam przez znajomego, bo szukalem czegos z Aviatorem, a nie kolejnej sieczki z dziesiecioma grami.
Automatow jest duzo — z tego co widziec jakies 6 tys. pozycji, chociaz szczerze i tak siedze na trzech-czterech tytulach. Pragmatic Play dowozi Gates of Olympus i Sweet Bonanze, jest Play’n GO z Book of Dead, troche tytulow NetEnt, Betsoft, no i megaways dla chetnych. Live stoi na Evolution — prawdziwi krupierzy, Crazy Time chodzi plynnie nawet na slabszym necie.
Bonus powitalny jest ok: do ok. 1500 zl od pierwszej wplaty + 150 darmowych spinow, czasem lata tez cos bez depozytu na 50 obrotow. Tylko uwazajcie na obrot — x40 trzeba przeklikac, za pierwszym razem przepalilem to. Aktualne kody sa zebrane na [url=https://888starz-opinie.com]888starz kod promocyjny 2026[/url] bo sie zmieniaja co miesiac.
Rejestracja trwa doslownie chwile, minimalna wplata to bodajze 20 zl. Place karta — wyplata na Neteller byla u mnie tego samego dnia, na karte czekalem dwa dni. BTC tez obsluguja, ale tego nie testowalem.
Co mnie wkurzylo: KYC. Kazali wyslac dowod dopiero przy pierwszej wyplacie i zeszlo ze dwa dni. Czat odpowiada po polsku z lekkim opoznieniem, licencja to Curacao — kwestia legalnosci w PL to juz wasza dzialka. Apka na iOS dziala lepiej niz strona, choc trzeba ja sciagac z ich strony. Tyle ode mnie — zostaje, ale bez euforii.