وطني

قانون تجريم الاستعمار في الجزائر: بين تثبيت الذاكرة وإعادة رسم العلاقة مع فرنسا

صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.

من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف

عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.

وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.

هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.

قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟

يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.

ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.

كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.

معادلة معقدة مع فرنسا

العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.

لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.

القانون كأداة سيادة رمزية

في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.

وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.

نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة

رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.

وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع


المصادر

  • وكالة الأنباء الجزائرية (APS)

  • القدس العربي

  • الشروق أونلاين

  • Ultra Algeria

  • دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر

  • فرانس24

اظهر المزيد

مقالات ذات صلة

‫1٬411 تعليقات

  1. Siedze na tym jakies czterech miesiecy, wiec chyba moge sobie pozwolic sie wypowiedziec. Trafilem tam przez znajomego z pracy, raczej sceptycznie. Pierwsze co rzuca sie w oczy to ilosc slotow — jakies 6 tysiecy pozycji, co na papierze brzmi ladnie, w praktyce jednak czlowiek i tak siedzi na trzech ulubionych.

    Nic odkrywczego: Gates of Olympus i Big Bass, no i Pragmatic Play. Siedzi tam sporo od NetEnt i troche Play’n GO, wiec dostawcy sa ci znani, nie zadne krzaki. Aviator oczywiscie tez sa, mnie to nie przekonalem. Live to Evolution robi robote — Lightning Roulette jest po angielsku, krupierow po polsku nie widzialem, co dla czesci osob bedzie minusem.

    Powitalny jest w okolicach 100% do jakichs 1500 zl i do tego okolo 150 spinow, rozlozone na raty. Warunek obrotu jest x40, standardowo, wiec trzeba sie napocic — ja pierwszy raz nie doczytalem i przepadlo. Bywa tez cos bez depozytu po weryfikacji, tylko ze to akcje czasowe — aktualne kody sprawdzisz na [url=https://888starz-casino19.pl/no-deposit-bonus]888starz promo code no deposit[/url] jesli ci zalezy.

    Wyplaty — tu akurat nie narzekam. Karta przelew leci w sekunde, minimalny depozyt niecale 30 zl. Zlecalem wyplate w krypto i szlo do godziny, karta juz wolniej, ze dwa dni. KYC to jednak mnie zmeczyla — selfie odrzucili raz, pomoc na live chacie odpisuje szybko, choc pierwsze odpowiedzi sa szablonowe.

    Apka dziala i chodzi lepiej niz przegladarka, z tym ze nie ma jej w Google Play, co czesc ludzi odstrasza. Na iPhonie jest przez TestFlight. Formalnie Curacao, nie polska, czyli 888starz dziala u nas w szarej strefie i o podatkach musisz pomyslec sam. Komus to przeszkadza, komus nie — mowie jak jest. Gram dalej, ale malymi stawkami, na spokojnie.

  2. Gram tu od jakichs trzech miesiecy, wiec chyba moge sobie pozwolic cos napisac. Zapisalem sie przez znajomego z pracy, szczerze mowiac bez entuzjazmu. Od razu widac ze ilosc slotow — jakies 6 tysiecy pozycji, liczba robi wrazenie, ale realnie i tak wracasz do tych samych pieciu.

    Nic odkrywczego: Sweet Bonanza plus Gates of Olympus, standard — Pragmatic. Siedzi tam sporo od NetEnt oraz Play’n GO, wiec providerzy sa normalni. Aviator i te crashe tez maja, choc ja sie do tego nie przekonalem. Live to Evolution robi robote — Crazy Time z angielskim krupierem, stolow po polsku niestety brak, to akurat szkoda.

    Pakiet powitalny jest w okolicach 100% do okolo 1500 zl z dorzuconymi paczka free spinow, rozlozone na raty. Warunek obrotu wynosi x40, standardowo, czyli realnie ciezko to wyciagnac — radze doczytac, serio. Czasem wpada cos bez depozytu za sama rejestracje, tylko ze to rotuje — to co akurat leci widac na [url=https://888starz-casino20.pl/payments]888starz wyplaty[/url] przed rejestracja.

    Wyplaty dzialaja przyzwoicie. Przez Skrilla depozyt wchodzi od reki, minimalny depozyt jakies 20-25 zl. Wyplacalem na e-portfel — schodzilo w kilka godzin, przelew na karte juz wolniej, ze dwa dni. KYC niestety mnie zmeczyla — pierwszy skan im nie pasowal, support na czacie reaguje w pare minut, ale gadasz troche z automatem.

    Apka siedzi u mnie na telefonie i jest lzejsza od strony, jedyne ze nie ma jej w Google Play, co dla wielu jest czerwona lampka. Pod iOS jest, ale przez TestFlight. Papiery Curacao, nie polska, wiec to nie jest licencjonowany operator w PL i kwestie podatku musisz ogarnac na wlasna reke. Dla czesci to dyskwalifikuje — mowie jak jest. Na razie zostaje, na spokojnie.

  3. Siedze na tym od jakichs trzech miesiecy, to chyba moge sobie pozwolic wrzucic pare slow. Trafilem tam przez znajomego z pracy, bez wiekszych oczekiwan. Od razu widac ze ilosc slotow — jakies 6 tysiecy tytulow, co na papierze brzmi ladnie, choc umowmy sie krecisz w kolko to samo.

    Nic odkrywczego: Sweet Bonanza i Gates of Olympus, czyli Pragmatic. Znajdziesz tez Play’n GO oraz Betsoft, wiec providerzy sa ci znani, nie zadne krzaki. Aviator tez maja, mnie to jakos nie kreci. Na zywo obsluguje Evolution — Lightning Roulette jest po angielsku, polskich stolow niestety brak, co dla czesci osob bedzie minusem.

    Powitalny jest w okolicach 100% do jakichs 1500 zl z dorzuconymi paczka free spinow, dawkowane po kolei. Obrot jest x40, standardowo, co oznacza ze realnie ciezko to wyciagnac — przeczytaj regulamin zanim klikniesz. Bywa tez cos bez depozytu po weryfikacji, ale to akcje czasowe — swieze kody promocyjne sprawdzisz na [url=https://888starz-casino21.pl/app-android]888starz minimum deposit[/url] jesli ci zalezy.

    Kasa dzialaja przyzwoicie. Karta depozyt leci w sekunde, prog wejscia to okolo 20 zl. Wyplacalem na e-portfel i szlo w kilka godzin, karta juz wolniej, ze dwa dni. KYC to jednak trwala cztery dni — pierwszy skan im nie pasowal, support na czacie reaguje w pare minut, choc pierwsze odpowiedzi sa szablonowe.

    Apka na Androida dziala i jest lzejsza od strony, z tym ze sciagasz apk ze strony, co dla wielu jest czerwona lampka. Na iPhonie jest przez TestFlight. Papiery Curacao, nie polska, wiec to nie jest licencjonowany operator w PL i kwestie podatku trzeba ogarnac na wlasna reke. Dla czesci to dyskwalifikuje — pisze co widze. Ogolnie siedze dalej, bez fajerwerkow.

  4. Klikam tu jakies trzech miesiecy, glownie na telefonie w autobusie, wiec moge cos napisac od siebie. Wszedlem tam z polecenia kumpla, bo chcialem znalezc czegos z Aviatorem, a nie klona tych wszystkich stron.

    Slotow jest naprawde sporo — licznik pokazuje ponad 4 tysiecy pozycji, choc w praktyce i tak siedze na tych samych kilku. Pragmatic Play dowozi Sweet Bonanze i Gates of Olympus, jest Book of Dead od Play’n GO, kilka NetEnta, Betsoft, no i Big Time Gaming jak ktos lubi megaways. Live to w wiekszosci Evolution — zywi krupierzy, Crazy Time chodzi plynnie nawet na LTE.

    Powitalny pakiet jest ok: do ok. 1500 zl od pierwszej wplaty + 150 darmowych spinow, widzialem tez drobny bonus bez depozytu. Tylko uwazajcie na wymagany obrot — x40 to nie jest spacerek, za pierwszym razem przepalilem to. Biezace oferty sa zebrane na [url=https://888starz-opinie.com]télécharger 888starz[/url] przed rejestracja.

    Rejestracja to jakies doslownie chwile, minimalna wplata jest niska, kolo 20 zl. Place karta — wyplata na Neteller przyszla w niecale pol godziny, karta troche wolniej, dzien-dwa. BTC tez obsluguja, choc nie probowalem.

    Co mnie wkurzylo: KYC. Poprosili o dokumenty dopiero przy pierwszej wyplacie i zeszlo ze dwa dni. Czat odpowiada po polsku z lekkim opoznieniem, curacao — kwestia legalnosci w PL to juz wasza dzialka. Apka na androida chodzi lepiej niz strona, tyle ze trzeba ja sciagac z ich strony. Tak w skrocie — gram dalej, bez fajerwerkow.

  5. Salom, to’rt-besh oydan buyon shu yerda o’ynayman, shu bois fikrimni bo’lishmoqchiman. Rostini aytsam, boshida unchalik ishonmagandim — oldin ikkita platformada pul yechishda muammo bo’lgan. Bu yerda esa shu paytgacha meni ortiqcha ovoraga qo’ymadi.

    Slotlar miqdori rostdan ham ko’pchilikni hayratda qoldiradi — men sanamadim, lekin taxminan 6000 ga yaqin. Ko’pincha Pragmatic Playning mashhur narsalarini aylantiraman: Gates of Olympus, Sweet Bonanza. Playn GOdan Book of Dead ham bor, Yggdrasilning eskirmagan ishlari ham uchraydi. Yagona narsa g’ashimga tegadi — provayder bo’yicha saralash ozgina chala, kerakli o’yinni topguncha biroz aylanasan.

    Jonli dilerlar bo’limi alohida gap. Evolutionning jonli stollari bor, haqiqiy krupyelar bilan blackjack, ruletka, Crazy Time kabi shou-o’yinlar esa kechalari odam ko’p. Aloqam shahar sharoitida barqaror, shu sabab lag sezmadim, ammo mobil internetda goh-goh video sekinlashadi. Yangi ro’yxatdan o’tganlarga birinchi depozitga 100% bonus va 150 ta bepul aylanish beriladi, wager 35x ga teng — ochig’i osonlikcha yopilmaydi, shuning uchun men ko’pincha bonussiz o’ynayman. Depozitsiz aksiyalar ham chiqib turadi, hozirgi kodlarni [url=https://casagrandelsiurana.com]888starz uz[/url] da ko’rib olsangiz bo’ladi.

    Ro’yxatdan o’tish ikki daqiqada tugadi, eng kam to’ldirish arzimagan — men 10 000 so’m chamasida sinab ko’rgandim. Pul kiritish-chiqarishda Visa va Mastercard, Skrill, Neteller hamda kripto ishlaydi. Kripto orqali pul olish mening holimda yarim soat davom etdi, kartaga esa 24 soatgacha kutishga to’g’ri keldi. Hujjat tekshiruvi so’ralgan edi — ID surati jo’natdim, tez ko’rib chiqishdi.

    Smartfonda ishlash normal, Android-ga apk saytdan yuklanadi, sayt versiyasi ham yaxshi ishlaydi. Support onlayn chatda ruschada tez javob beradi, o’zbekcha esa har doim ham emas — mana shu tomoni biroz yoqmadi. Litsenziyasi Kyurasao, demak bizda hammasi o’z mas’uliyatingizda — shuni hisobga oling. Men oyiga qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va undan chiqmaslikka harakat qilaman.

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى