
صادق البرلمان الجزائري في مارس 2026 على الصيغة النهائية لقانون تجريم الاستعمار الفرنسي، لكن بعد تعديل جوهري تمثل في إسقاط بندي الاعتذار والتعويض من النص، والاكتفاء بالمطالبة باعتراف فرنسا بجرائمها خلال الحقبة الاستعمارية بين 1830 و1962. ويكشف هذا التعديل عن مقاربة سياسية وقانونية جديدة في تعامل الجزائر مع ملف الذاكرة، تقوم على تثبيت المسؤولية التاريخية بدل فتح مواجهة قانونية مباشرة حول التعويضات.
من المطالبة بالاعتذار إلى تثبيت الاعتراف
عندما صادق المجلس الشعبي الوطني لأول مرة على مشروع القانون في ديسمبر 2025، كان النص يتضمن مطالب صريحة باعتذار رسمي وتعويضات مالية عن الأضرار التي لحقت بالجزائر خلال 132 سنة من الاستعمار الفرنسي. غير أن مجلس الأمة أدخل تعديلات على 13 مادة من القانون، أبرزها حذف الإشارة إلى الاعتذار والتعويض الشامل.
وفي النسخة المعدلة التي أقرها البرلمان، تم الإبقاء على مطلب الاعتراف بالجرائم الاستعمارية، مع الحفاظ على إمكانية التعويض الفردي لبعض الضحايا، خصوصاً المتضررين من التجارب النووية الفرنسية التي أجريت في الصحراء الجزائرية بين 1960 و1966.
هذا التحول يعكس توجهاً سياسياً عبّر عنه الرئيس عبد المجيد تبون في أكثر من مناسبة، حيث أكد أن الجزائر لا تبحث عن تعويضات مالية بقدر ما تسعى إلى اعتراف تاريخي واضح بالجرائم الاستعمارية.
قانون للذاكرة أم رسالة سياسية؟
يرى متابعون أن قانون تجريم الاستعمار يتجاوز البعد التاريخي ليحمل أبعاداً سياسية واستراتيجية. فمن جهة، يسعى النص إلى تحويل ملف الذاكرة من مجرد خطاب سياسي أو رمزي إلى إطار قانوني ومؤسساتي يحدد مسؤوليات الاستعمار الفرنسي عن جرائم عديدة، بينها التهجير القسري والتعذيب والقتل خارج القانون واستخدام الأسلحة الكيميائية والتجارب النووية.
ومن جهة أخرى، يمثل القانون رسالة سياسية إلى فرنسا في ظل توترات دبلوماسية متكررة بين البلدين خلال السنوات الأخيرة، خاصة مع تصاعد الجدل في فرنسا حول تاريخ الاستعمار ومواقف بعض التيارات السياسية التي تقلل من جرائمه.
كما يرى محللون أن الجزائر تسعى من خلال هذا القانون إلى فرض سرديتها التاريخية في مواجهة ما تعتبره محاولات لإعادة تأهيل الاستعمار في الخطاب السياسي والإعلامي الفرنسي.
معادلة معقدة مع فرنسا
العلاقات الجزائرية الفرنسية تمر منذ سنوات بحالة مد وجزر مرتبطة أساساً بملف الذاكرة. وقد أثارت النسخة الأولى من القانون ردود فعل حادة في فرنسا، حيث اعتبرته باريس خطوة “عدائية” في سياق العلاقات الثنائية.
لكن حذف مطلب الاعتذار والتعويض قد يفتح هامشاً لتخفيف التوتر، إذ يسمح للجزائر بالتمسك بمطلب الاعتراف التاريخي دون الدخول في معركة قانونية معقدة حول التعويضات، والتي يراها بعض الخبراء صعبة التطبيق بسبب القيود القانونية الدولية واتفاقيات إيفيان التي أنهت حرب الاستقلال.
القانون كأداة سيادة رمزية
في الداخل الجزائري، يُنظر إلى القانون أيضاً باعتباره خطوة لتعزيز السيادة الرمزية للدولة وحماية الذاكرة الوطنية. فالنص لا يقتصر على توصيف الجرائم الاستعمارية، بل يضع إطاراً قانونياً يجرّم تمجيد الاستعمار أو الإساءة لرموز الثورة التحريرية.
وبذلك يصبح القانون جزءاً من منظومة تشريعية تهدف إلى ترسيخ الذاكرة الوطنية لدى الأجيال الجديدة، في ظل تحولات سياسية وثقافية يشهدها العالم، حيث أصبحت قضايا التاريخ الاستعماري والعدالة التاريخية حاضرة بقوة في النقاشات الدولية.
نحو مرحلة جديدة في ملف الذاكرة
رغم إسقاط بندي الاعتذار والتعويض، فإن قانون تجريم الاستعمار يمثل محطة مفصلية في مسار طويل من الجدل حول الذاكرة بين الجزائر وفرنسا. فهو يضع الأساس لتحويل قضية الاستعمار من نقاش سياسي متكرر إلى مرجعية قانونية تعكس الموقف الرسمي للدولة الجزائرية.
وفي الوقت نفسه، يفتح الباب أمام مرحلة جديدة قد تقوم على التوازن بين تثبيت الحقيقة التاريخية والحفاظ على العلاقات الثنائية، في معادلة دقيقة تجمع بين الذاكرة والسياسة والمصالح الاستراتيجية. المحرر ش ع
المصادر
-
وكالة الأنباء الجزائرية (APS)
-
القدس العربي
-
الشروق أونلاين
-
Ultra Algeria
-
دراسات وتحليلات حول قانون تجريم الاستعمار الفرنسي في الجزائر
-
فرانس24




Gram tu z pol roku, mysle ze mam prawo wrzucic pare slow. Zapisalem sie przez znajomego z pracy, raczej sceptycznie. To co uderza na starcie to rozmiar biblioteki — gdzies 7 tysiecy tytulow, liczba robi wrazenie, choc umowmy sie i tak wracasz do tych samych pieciu.
U mnie to Book of Dead i Gates of Olympus, no i Pragmatic Play. Jest tez NetEnt i Play’n GO, wiec pod tym wzgledem sa normalni. Aviator sa, mnie to jakos nie kreci. W dziale live to Evolution robi robote — Lightning Roulette z angielskim krupierem, krupierow po polsku niestety brak, to akurat szkoda.
Powitalny wynosi 100% do jakichs 1500 zl i do tego paczka free spinow, rozbite na kilka wplat. Warunek obrotu to x40, standardowo, co oznacza ze nie ma cudow — ja pierwszy raz nie doczytalem i przepadlo. Bywa tez bonus bez depozytu po potwierdzeniu konta, tylko ze to zmienia sie co chwile — swieze kody promocyjne sprawdzisz na [url=https://888starz-casino21.pl/app-android]888starz weryfikacja[/url] przed rejestracja.
Kasa to dla mnie plus. Przez Skrilla wplata wchodzi od reki, minimum to jakies 20-25 zl. Wyplacalem na e-portfel i szlo w kilka godzin, przelew na karte potrafi trzymac dobe-dwie. KYC niestety byla upierdliwa — pierwszy skan im nie pasowal, pomoc na live chacie reaguje w pare minut, choc pierwsze odpowiedzi sa szablonowe.
Apka na Androida dziala i jest lzejsza od strony, jedyne ze sciagasz apk ze strony, bo w sklepie jej nie ma. Pod iOS bywa roznie. Licencja Curacao, nie polska, zatem to nie jest licencjonowany operator w PL i rozliczenie trzeba ogarnac na wlasna reke. Dla czesci to dyskwalifikuje — ja tylko pisze jak jest. Gram dalej, ale malymi stawkami, na spokojnie.
Salom, yarim yildan beri shu yerda tikaman, shu sababli fikrimni bo’lishmoqchiman. To’g’risini aytganda, avvaliga unchalik ishongan emasman — oldin ikkita konторada kechikish bilan azob chekkandim. Bu yerda esa hozircha meni ortiqcha asabga tegmadi.
O’yinlar miqdori rostdan ham ko’p — aniq sanamadim, ammo chamasi 7000 ga yaqin. Ko’pincha Pragmaticning mashhur o’yinlarini bosaman: Gates of Olympus va Sweet Bonanza. Playn GOdan Book of Dead klassikasi ham bor, Betsoftning eskirmagan ishlari ham yetarli. Bir narsa bezovta qiladi — provayder bo’yicha saralash anchagina qo’pol ishlaydi, izlagan slotni topmaguncha ancha aylanasan.
Jonli dilerlar bo’limi o’zi bir olam. Evolutionning jonli stollari ishlaydi, tirik krupyelar bilan blackjack, ruletka, Crazy Time ham kechalari to’lib ketadi. Aloqam shahar sharoitida barqaror, shu sabab freeze sezmadim, lekin mobil internetda ba’zan video sekinlashadi. Yangi kelganlar uchun birinchi depozitga 100% bonus hamda 150 ta bepul aylanish taklif qilinadi, aylantirish sharti 40x ga teng — rostini aytsam bu oson emas, shuning uchun men ko’pincha bonussiz o’ynayman. Depozitsiz aksiyalar ham chiqib turadi, aktual shartlarni [url=https://software.brandsmaking.com]888starz[/url] dan qarab qo’ying.
Registratsiya tez tugadi, minimal depozit arzimagan — o’zim bir necha dollarlik summa bilan sinab ko’rgandim. To’lovlarda Visa va Mastercard, Skrill, Neteller va kripto bor. USDT bilan pul olish mening holimda 20-30 daqiqa davom etdi, karta bilan esa bir sutkacha kutdim. Hujjat tekshiruvi so’ralgan edi, albatta — pasport surati yubordim, ertasiga tasdiqlashdi.
Smartfonda o’ynash qulay, Android uchun apk saytdan yuklanadi, sayt versiyasi ham yaxshi ishlaydi. Support chatda ruschada tez javob beradi, o’zbekcha bo’lsa har safar chiqmadi — mana shu tomoni ozgina cho’ktiradi. Litsenziyasi Curacao, ya’ni bizda rasmiy tartibga solinmagan — shuni hisobga oling. Men oyiga qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va undan chiqmaslikka harakat qilaman.
Siedze na tym od jakichs pol roku, mysle ze mam prawo sie wypowiedziec. Wszedlem tam z polecenia kolegi, bez wiekszych oczekiwan. Pierwsze co rzuca sie w oczy to liczba gierek — cos kolo 5-6 tysiecy tytulow, co na papierze brzmi ladnie, choc umowmy sie krecisz w kolko to samo.
U mnie to Gates of Olympus i Sweet Bonanza, czyli Pragmatic Play. Znajdziesz tez Yggdrasil i Microgaming, wiec dostawcy to nie jakies podrobki. Aviator i te crashe sa, ja osobiscie do tego nigdy nie przekonalem. W dziale live to Evolution robi robote — Monopoly Live jest po angielsku, krupierow po polsku niestety brak, co dla czesci osob bedzie minusem.
Powitalny to 100% do okolo 1500 zl z dorzuconymi paczka free spinow, rozlozone na raty. Warunek obrotu to x35, co oznacza ze nie ma cudow — radze doczytac, serio. Bywa tez bonus bez depozytu po weryfikacji, tylko ze to akcje czasowe — aktualne kody widac na [url=888starz-casino15.pl/app-android]https://888starz-casino15.pl/app-android[/url] jesli ci zalezy.
Kasa dzialaja przyzwoicie. Przez Skrilla przelew wchodzi od reki, minimum to jakies 20-25 zl. Wyplacalem w krypto — schodzilo jakies dwie godziny, przelew na karte potrafi trzymac dobe-dwie. KYC niestety trwala cztery dni — selfie odrzucili raz, obsluga jest po polsku i ogarnia, ale gadasz troche z automatem.
Aplikacja mobilna siedzi u mnie na telefonie calkiem znosnie, z tym ze sciagasz apk ze strony, bo w sklepie jej nie ma. Na iPhonie jest, ale przez TestFlight. Papiery Curacao, wiec to nie jest licencjonowany operator w PL i o podatkach trzeba rozwazyc samodzielnie. Komus to przeszkadza, komus nie — pisze co widze. Na razie zostaje, bez fajerwerkow.
Siedze na tym od pol roku i szczerze mowiac zostalem przez to, jak schodza wyplaty. Wczesniej siedzialem na dwoch innych budach, gdzie przelew potrafil wisiec tydzien. Tutaj pierwsza wyplata wpadl w niecale 6 godzin na Skrilla, drugi mniej wiecej tak samo.
Gier jest sporo — ponad 3000 tytulow, glownie Pragmatic Play, NetEnt, Play’n GO. Najczesciej odpalam na Gates of Olympus i Sweet Bonanzie, ale ostatnio wciagnalem sie w automaty Yggdrasila. Live jest od Evolution — krupierzy mowia po angielsku, polskiego stolu nie znalazlem, Crazy Time zawsze pelne.
Start to 100% do 1500 zl i 200 spinow, wager x35 — normalka jak wszedzie. Spiny leca w ratach przez 5 dni, co mnie lekko wkurzalo. Bez depozytu tez cos bylo, ale bardziej na pobawienie sie. Porownywalem sobie warunki z lista na [url=https://wyplacalnekasyna-internetowe.com]najbardziej wyplacalne kasyna[/url] zanim wplacilem — bylo latwiej sie zdecydowac.
Rejestracja to doslownie 2 minuty, min. wplata to 40 zl. Jest BLIK, karty, portfele, no i Bitcoin dla chetnych. Tu akurat plus w porownaniu z innymi.
Czepiam sie? Obsluga w nocy odpowiada wolno, zanim zlapiesz czlowieka, gadasz z botem. KYC trwala jeden dzien — ok, ale uprzedzam, bo trzeba to zrobic przed pierwsza wyplata. Licencja curacao, wiec nie oczekuj MGA. Apka nie ma, ale przez przegladarke na Androidzie smiga.
Hammaga salom, taxminan olti oydan beri shu yerda tikaman, shu bois fikrimni bo’lishmoqchiman. Ochig’i, avvaliga unchalik umid qilmagandim — bundan avval ikkita konторada yechib olishda nerv buzilgandi. 888starz hozircha meni jiddiy asabga tegmadi.
Slotlar miqdori rostdan ham kattagina — men sanamadim, lekin kamida 5000 ga yaqin. Ko’pincha Pragmaticning mashhur narsalarini bosaman: Sweet Bonanza bilan Gates of Olympus. Play’n GOdan Book of Dead klassikasi ham turibdi, Yggdrasilning yaxshi ishlari ham yetarli. Yagona narsa jonimga tegdi — provayder bo’yicha saralash biroz noqulay, kerakli o’yinni topguncha biroz aylanasan.
Live bo’limi alohida gap. Evolutionning jonli stollari ishlaydi, haqiqiy krupyelar bilan ruletka va blackjack, Crazy Time kabi shou-o’yinlar esa oqshomlari to’lib ketadi. Aloqam shahar sharoitida yaxshi, shuning uchun lag sezmadim, ammo mobil internetda goh-goh sifat pasayadi. Yangi kelganlar uchun birinchi depozitga 100% bonus hamda 200 bepul spin beriladi, wager 40x ga teng — rostini aytsam bu yengil shart emas, shu bois men bonusni ko’pincha rad etaman. Depozitsiz aksiyalar ham chiqib turadi, hozirgi kodlarni [url=https://casagrandelsiurana.com]888starz uz[/url] dan qarab qo’ying.
Ro’yxatdan o’tish tez tugadi, eng kam to’ldirish arzimagan — men 10 000 so’m chamasida boshlagandim. To’lovlarda karta, e-hamyonlar hamda Bitcoin va boshqa kripto bor. USDT bilan yechish menda yarim soat oldi, kartaga esa 24 soatgacha kutdim. Verifikatsiya so’ralgan edi — ID surati jo’natdim, tez ko’rib chiqishdi.
Telefonda o’ynash normal, Android uchun ilova to’g’ridan-to’g’ri yuklab olinadi, brauzer versiyasi ham yomon emas. Qo’llab-quvvatlash chatda rus tilida 10 daqiqada javob berdi, o’zbekcha bo’lsa har doim ham emas — mana shu tomoni biroz yoqmadi. Litsenziyasi Kyurasao, ya’ni bizda rasmiy tartibga solinmagan — shuni hisobga oling. Men oyiga qancha o’ynashimni oldindan belgilab olaman va undan chiqmaslikka harakat qilaman.